خانه » آموزش موسیقی » آموزش ساز ها (صفحه ی 4)

آموزش ساز ها

شکل گیری گام ماژور، دیز دار (۱)، Circle of Fifth

شکل گیری گام ماژور، دیز دار (۱)، Circle of Fifth

 

قبل از هر چیز، یه نگاهی به این عکس بندازین:

 

26459871957936651447

 

برای دیدن عکس به اندازه ی اصلی، روی لینک زیر کلیک کنین و دانلودش کنین دوستان

 

Circle of Fifth

 

باور بفرمایین، اگه این عکس رو متوجه بشین، کُل گام های ماژور و مینور رو مسلط شدین!! فقط کافیه این عکس رو پرینت کنین بزنین به دیوار، که هر روز ببینین و یه جزئی ازش رو مرور کنین، همین!

 

حالا توضیحات لازم در خصوص این عکس محشر!!

این عکس، سرکلید های گام های مختلف رو نشون میده، به همراه گام ماژور و مینور مربوط به اون سرکلید. قبل از اینکه بخوام راجب عکس بصورت کامل توضیحی بدم، بذارین اول راجب شکل گیری گام ماژور یه توضیحی بدم خدمت شما، بعدش میریم سراغ عکس و مرور اون.

 

اول این عکس رو نگاه کنین دوستای عزیز

 

C major scale on staff Capture2

 

قبلا اشاره ای مختصر به مفهوم گام شده، و تعاریفی در این زمینه ارائه شده، که به دوستان پیشنهاد میکنم واسه دنبال کردنش کلیه ی مطالب بخش گام شناسی رو مطالعه کنن، بعد بیان سراغ این نوشته. عکسی که میبینین، مربوط هست به گام دو ماژور. در این گام، همونطور که مشخصه، از نُتِ دو (C) حرکت شروع میشه، میره به نُتِ ر (D)، بعدش می (E)، بعدش فا (F)، بعدیش هم سُل (G)، بعدش لا (A)، بعدش سی (B)، و در نهایت دوباره میرسه به خود نُتِ اولی که هست دو. به این میگن یک اکتاو، که از یک نُت شروع میشه، و همه ی نُت های مابین رو میگذرونه و دوباره به خودش میرسه.

ببینین که بعد از علامت کلید سُل، هیچ نمونه دیز یا بمُلی وجود نداره. یعنی اگه بعد از کلید، در قسمت سرکلید ما هیچ علامت دیز و بمُلی نداشته باشیم، یعنی گامِ ما دو ماژور هست.

 

اگه خوب دقت کنین، این گام، به دو قسمت کلی تقسیم شده که اسمشون رو گذاشته Tetrachord ( تِتراکورد یا همون دانگِ خودمون، شنیدین میگن صدای خواننده ای شش دانگه؟ این همون دانگِ! توضیحاتش رو مفصلا خدمتتون بعدا عرض میکنم). هر تتراکورد شامل چهار تا نُت هست. خوب به این شکل توجه کنین و به خاطر بسپرین گامِ دو ماژور رو.

 

حالا میریم سراغ زیرِ نُت ها. همونطور که میبینین، دوتا حرف اون زیر بین هر دوتا نُت گذاشته: W حرف اول کلمه ی Whole هست، به معنی “کامل”، و H حرف اول کلمه ی Half هست، به معنی “نیمه” یا “نصف”. حالا بیاین از اول این گام، با توجه به این حروف حرکت کنیم بریم جلو بینیم به کجا میرسیم! اولین نُت، نُتِ دو هست. بعدش گفته یک حرکت کامل داریم، میرسیم به نُتِ ر. از ر به می هم میگه یک حرکت کامل داریم. از نُتِ می به فا هم میگه یک حرکت نصف داریم، و… . فکر کنم یه عده از دوستان حدس زدن قضیه از چه قراره! میگه فاصله ی نُتِ اول تا نُتِ دوم کامل هست، یعنی یک پرده ی کامل. یعنی نُتِ دو تا نُتِ ر یک پرده فاصله داره، که این فواصل رو قبلا کامل در مبحث کلیدهای سیاه پیانو خدمتتون توضیح دادم، به اون بخش مراجعه کنین لطفا عزیزان. همینجوری پیش میره تا برسه به نُتِ دو در آخر گام.

 

قابل توجه عزیزان: الان شما هرچی گام ماژور هست رو یاد گرفتین!!! یعنی چی؟ عرض میکنم خدمتتون. الگوی حروفی که زیر گام دو ماژور نوشته شده رو به خاطر بسپارین، از هر نُتی که شروع کنین به حرکت، و این الگو رو حفظ کنین، به یه گام خاص رسیدین، که البته قانون داره که از چه نُتی شروع کنین به حرکت، که تا چند لحظه دیگه عرض میکنم خدمتتون. پس الگوی گام ماژور، از چپ به راست میشه:

W W H W W W H 

مثلا: من اگه بخوام از نُتِ سُل شروع کنم به حرکت، که گامِ سُل ماژور رو بسازم، اول باید به اندازه ی یک پرده ی کامل از سُل برم به جلو، که میرسم به لا. بعدش از لا به اندازه ی یک پرده کامل برم جلو که میرسم به سی. بعدش از سی به اندازه ی نیم پرده برم جلو میشه دو. از دو به اندازه یک پرده میرم جلو میرسم به ر. از ر به اندازه ی یک پرده میرم جلو میرسم به می. از می اگه من به اندازه ی یک پرده ی کامل برم جلو دیگه به فا نیمرسم، میرسم به فا دیز! پس من توی گامِ سل ماژور، نُتِ فایی که دارم، بصورت خود فا نیست، بلکه بصورت فا دیز هست. از نُتِ فا دیز هم وقتی به میزان نیم پرده برم جلو میرسم دوباره به سُل، که به این شکل کُلِ گام سل ماژور ساخته شد. پس گامِ دو ماژور، هیچ دیز و بملی نداره، اما گامِ سُل ماژور یکی دیز داره، اونم روی نُتِ فا هست.

 

خُب حالا اینا رو چجوری به خاطر بسپاریم؟!! منکه نمیتونم هی هر بار گامی رو میخوام بفهمم بیام این الگو رو هی تکرار کنم که؟! چه کنیم حالا؟ هیچ کاری نمیخواد انجام بدین، بغیر از یک کار فقط! اونم اینه که اون عکسی که اول پُست بود رو پرینتش کنین بزنین روی دیوار و هر روز نگاش کنین! همه ی گام ها، به همراه اینکه توی کدوم گام دیز بمُلاش چیا هستن توی اون عکس مشخص شدن. به عکس الان نگاه کنین: اون بالا ی بالا، توی ساعت دوازده عکس نوشته C Major، که همون دو ماژور هست. فعلا کاری به زیرِش که نوشته A minor نداشته باشین. از اونم بیاین پایین تر، میبینین که پنج تا خط حامل کشیده، روش نه دیز گذاشته، نه بمُل. پس میفهمین که گامِ دو ماژور، هیچ دیز بمُلی نداره. هر نُتی که گذاشتن جلوتون دیدین که سرکلیدش این شکلیه میگین گام چی هست؟ دو ماژور. حالا برین به سمت راست اون، میبینین که نوشته G Major، این همون سُل ماژوره. ببینین، خوب که دقت کنین روی خطوط حامل مربوط به اون، روی خط حامل پنجم از پایین، که نشون دهنده ی نُتِ فا هست، یه علامت دیز گذاشته. این یعنی توی گامِ سُل ماژور، ما یک دیز داریم، و اون دیز هم فا هست. هرجا این سرکلید رو دیدین میفهمین این گام سُل ماژوره! به همین راحتی.

 

نُکته ی آخر اینه که: چرا بعد از گامِ دو ماژور، توی اون عکس بالایی، اومده سُل ماژور رو گذاشته؟! چکار کنیم که این بخاطرمون بمونه. لطفا به گامِ دو ماژور یه نگاهی بندازین. به من بگین اسم نُتِ پنجمی، وقتی که از خود دو شروع کنین به شمردن چیه؟ یعنی اولی میشه دو، دومی میشه ر، سومی میشه می، چهارمی میشه فا، و پنجمی میشه سُل. یعنی بعد از دو، اولین نُت در تتراکورد دوم میشه سُل. واسه ساختن گام ها، میان یک گام رو میکشن، بعد با اولین نُت از تتراکورد دوم میرن سراغ گام ماژور بعدی رو میکشن. عکس زیر مربوط هست به گامِ سُل ماژور:

Capture2

همونطور که میبینین، قسمت تتراکورد اول، عین همون تتراکورد دوم در گام دو ماژور هست، و قسمت تتراکورد دوم هم ادامه ی گام هست، تا برسه به نُتِ سُل. و نُتِ فا در این گام دیز داره. حالا به نظر شما بعد از گامِ سُل، نوبت به کدوم گامِ ماژور هست؟ با توجه به عکس بالا: میشه نُتِ اول در تتراکورد دوم دیگه؟ که میشه نُتِ ر، پس گام بعدی هم هست گامِ رِ ماژور. حالا یه نگاهی به همون عکس اولی در این نوشته بندازین، میبینین که سمت راست گامِ سُل، مورد بعدی گامِ ر ماژور هست. اگه اون الگوی گامهای ماژور رو از نُتِ ر ماژور شروع کنین به حرکت، میبینین که نُتِ فا و دو توی این گام دیز میخورن. به شکلی که میبینین جلوی گامِ ر ماژور توی عکس نشون داده شده که فا و دو دیز دارن.

 

دوستان یک پیشنهاد. تمامِ گام ها رو از دو ماژور، تا سی ماژور واسه خودتون بررسی کنین ببینین آیا همین دیز ها میشن یا نه. بقیه ی گام های این دایره رو هم بعدا خدمتتون توضیح میدم. آهسته آهسته همشو یاد میگیرین، نگران هیچی نباشین.

 

راستی، به دلیل اینکه شما با نُتِ پنجم اومدین و گام بعدی رو نوشتین، اسم این دایره هست: دایره ی پنجمین ها (Circle of Fifth).

دانلود کتاب آموزش نی

دانلود کتاب آموزش نی

توضیحات:

 

هدف از آموزش نی که در دو بخش اول(مقدماتی) و دوم آواز ابو عطا تهیه شده است گامی کوچک در راه آموزش ساز نی می باشد.

در بخش اول هنرجو با انگشت گذاری,پرده شناسی,اجرای ریتم ها و صداهای مختلف نی آشنا می شود و با اجرای قطعاتی از آهنگسازان قدیم آموخته های خود را بکار میگیرد.

بخش دوم آواز ابوعطا و فرم های دیگر موسیقی مثل چهار مضراب,تصنیف و رنگ را در بردارد که در انتخاب و گزینه های آن دقت کافی به عمل آمده است .

ممکن است این تصور پیش آید که شروع آواز برای هنرجو زود است اما توجه به دروس پایه که در بخش اول می آید این تصور را ازبین خواهد برد و هنرجو می تواند فرم آوازی را شروع کند ,از طرفی تکنیک نوازندگی(نی) بیشتر بر پایه آواز است تا قطعات ریتمیک و شاید به همین دلیل (نی)را حنجره دوم انسان نامیده اند.

به این انگیزه از آواز ابو عطا (از متعلقات دستگاه شور)استفاده شده که نت متغییر نداشته و فواصل آن با فواصلی است که (نی) به طور طبیعی دارد.

این آموزش از کتاب اول آموزش نی استاد عبدالنقی افشارنیا می باشد

این بخش شامل:

 ارزش نتها

شکل قرار گرفتن زبان جهت ایجاد صدا

شکل انگشت گذاری

حدود صوتی نی هفت بند

بخش اول دستور مقدماتی درس ۱ الی ۵ بهمراه تصویر و فایلهای صوتی آن میباشد.

جهت دانلود فایلهای صوتی این بخش از آموزش اینجا کلیک کنید.

حجم: ۵MB   

توضیحات:

این بخش از آموزش شامل درسهای ۶ تا ۱۳ از کتاب اول استاد عبدالنقی افشار نیا میباشد تصاویر این بخش از آموزش را می توانید در پائین مشاهده نمائید.

جهت دانلود فایلهای صوتی این بخش از آموزش اینجا کلیک کنید

حجم: ۶MB

توضیحات:

این بخش از آموزش شامل درسهای ۱۴ تا ۲۰ از کتاب اول استاد عبدالنقی افشار نیا میباشد تصاویر این بخش از آموزش را می توانید در پائین مشاهده نمائید.

جهت دانلود فایلهای صوتی این بخش از آموزش اینجا کلیک کنید

حجم: ۵MB

توضیحات:

این بخش از آموزش شامل درسهای ۲۱ تا ۲۵ از کتاب اول استاد عبدالنقی افشار نیا میباشد تصاویر این بخش از آموزش را می توانید در پائین مشاهده نمائید.

جهت دانلود فایلهای صوتی این بخش از آموزش اینجا کلیک کنید

حجم: ۵MB

توضیحات:

این بخش از آموزش شامل درسهای ۲۶ تا ۲۸ از کتاب اول استاد عبدالنقی افشار نیا میباشد تصاویر این بخش از آموزش را می توانید در پائین مشاهده نمائید. و همچنین وصل صدای اوج به غیث

جهت دانلود فایلهای صوتی این بخش از آموزش اینجا کلیک کنید

حجم: ۵MB             

توضیحات:

این بخش از آموزش شامل درسهای ۲۹ تا ۳۲ از کتاب اول استاد عبدالنقی افشار نیا میباشد تصاویر این بخش از آموزش را می توانید در پائین مشاهده نمائید. و همچنین وصل صدای اوج به غیث

جهت دانلود فایلهای صوتی این بخش از آموزش اینجا کلیک کنید

حجم: ۵MB

توضیحات:

این بخش از آموزش شامل درسهای ۳۶ تا۳۹از کتاب اول استاد عبدالنقی افشار نیا میباشد تصاویر این بخش از آموزش را می توانید در پائین مشاهده نمائید. و همچنین وصل صدای اوج به غیث

جهت دانلود فایلهای صوتی این بخش از آموزش اینجا کلیک کنید

حجم: ۴MB

آموزش نی – قسمت دمیدن در نی

آموزش نی – قسمت دمیدن در نی

نی کامل‌ترین و ظریف‌ترین آلات موسیقی، صدای انسان است و مؤثرترین لحن‌ها در موسیقی، نوایی است که حنجره شخص خوش آواز برآید.

علمای سازشناسی احتمال می‌دهند که نخستین باری که بشر خواست نغمه‌هایی را که به اقتضای حالات مختلف خود از حنجره درمی‌آورد، تقلید کند، به اختراع انواع مختلف نای دست یافت. نوای نی بیش از صدای سازهای زهی به صدای انسان شباهت دارد و لذا به طبیعت نزدیکتر است از این لحاظ این ساز و سازهای مشابه آن از هزاران سال پیش مورد علاقه ملل باستان بوده و اخبار و روایات فراوانی دربارة آن گفته شده است از جمله اینکه می‌گویند حضرت موسی از هواداران نوازندگان نای بوده و مونالا جلا‌الدین از نوازندگان معتبر این ساز به شمار می‌آمده است و همچنین گفته شده که   نوای این ساز و بعضی از سازهای دیگر مثل (شیپور و…) را برای علاج بیمارهای روحی مفید و مؤثر می‌دانستند.

 

– روش تولید صدا:

ساز نی دارای چهار محدودة صوتی (رجیستر Register):

۱- بم

۲- اوج

۳- غیث

۴- پس غیث

 

۱- صدای بم: (T) دهانة نی (سرفلزی یا طلقی) را در بین دو دندان جلو تکیه دهید (نیازی به فرو بردن سر نی در بین دندانها نیست) کسانی که بین دو دندان فک بالا باز نیست می‌توانند از سرطلقی استفاده نمایند.

دهنه نی را به میل و راحتی هنرجو می‌تواند در سمت راست یا چپ دهان قرار داده و زبان در پشت دهانة نی و متمایل به عکس جهت قرار گرفتن نی چنان جای بگیرد که مانع ورود هوا به داخل ساز نگردد. آن سمت دهان را که نی در آن جای گرفته با لبها کاملاً بپوشایند (ولی به راحتی نه سفتی) و طرف دیگر لب که آزاد و راحت و بدون تغییر شکل نگهدارید.

 

در هنگام دمیدن در ساز با گفتن حرف (ت) هوا را به نی بفرستیم و همزمان با گرفتن یک نفس عمیق: یعنی دم گرفتن دم که با عمل پرشدن شکم از هوا و بازدم که هوا را به آرامی بدرون نی می‌فرستیم.

 

– تمرین تنفس شکمی (دیافراگمی) بدون نی:

۱- شروع به خارج کردن هوا از محدوده شکم با عمل بازدم از ناحیه دهان اگر سخت بود می‌توانیم با حرکت آرام و نرم دستها به عضلات شکم فشار بیاوریم و هوا را خارج نماییم.

۲- حال یک نفس عمیق و آرام با بینی و هوا را داخل ریه‌ها بفرستیم به سمت پایین که می‌تواند  باعث پرشدن و به جلو رفتن شکم باشد. و این کار را مکرراً انجام دهیم تا اصطلاحاً ملکه ذهن شود در این تنفس قفسه سینه باید شل و راحت باشد و هیچ حرکتی ننماید و تنها حرکت قابل دیدن حرکت شکم باشد.

معرفی ساز نی

معرفی ساز نی

معرفی ساز نی
سازی است متشکل از یک لوله استوانه ای از جنس نی که سراسر طول آن از هفت بند و شش گره تشکیل شده است ( به این دلیل این ساز را نی هفت بند نیز می گویند)
نی به قطرهای متفاوت از ۵/۱ تا ۳ سانتی متر و طولهای مختلف حدود ۳۰ تا ۷۰ سانتی متر ساخته شده، در تمام آنها، روی لوله کمی در قسمت پائین ۵ سوراخ در طرف جلو و یک سوراخ در قسمت عقب قرار گرفته، و در یک یا دو انتهای نی روکشی برنجی با طولی کوتاه لوله نئی را پوشانده است، و لبه لوله در قسمت دهانی آنقدر تیز است که من تواند لای دندانها قرار گیرد.
نی از انواع سازهای بی زبانه است.

هوا از طریق نفس نوازنده ار انتهای بالائی به درون فرستاده شده و قسمت اعظم آن از نزدیکترین سوراخ باز خارج می شود.بنابراین باز و بسته شدن سوراخ ها به توسط انگشتان هر دو دست نوازنده، طول هوای مرتعش و طول موج ارتعاش را زیاد و کم کرده و در نتیجه صوت زیر و بم می شود.
این ساز را نمی توان کوک کرد.
یعنی کوک آنرا چنانکه در سازهای زهی با پیچاندن گوشی ها میسر است نمی توان تغییر داد. بدین نسبت نمی توان آن را با ساز دیگر منطبق کردو از اینرو معمولا در نقش تکنوار ظاهر می شود.گاه اگر چه بسیار به ندرت که بخواهند از صوت نی در همنوازی ارکستر استفاده کنند. ناگزیر نوازنده ساز تعدادی نی را با کوک ها مختلف فراهم کرده و در دسترس خود می گذارد تا در طی همنوازی یا همراهی صدای خواننده به تناسب موقع از یکی از نی ها استفاده کند.
وسعت صدای نی حدود دو اکتاو و نیم است، ولی میدان صدا یا کوک در سازهای مختلف تفاوت می کند.اجرای اصوات در اکتاوهای بالاتر به وسیله فشار هوا عملی است. به عبارت دیگر با دوبرابر کردن فشار صداهای حاصله یک اکتاو زیر می شود و باید دانست که هر نی فاقدیکی دو صدا است.
نی از دسته سازهای محلی است و تقریبا در تمام نقاط ایران معمول است. نوازندگان محلی با ابتکاری سنتی تا اندازه ای از قطع شدن صدای ساز هنگام تازه کردن نفس جلوگیری می کنند.
توضیح آنکه در حین نواختن، هوا را از بینی به ریه و نیز به لپ ها داخل کرده ذخیره می کنند و این هوا را به تدریج به درون لوله می فرستند.
نی کامل دارای هفت سوراخ است و معمولا آن را هفت بند می گویند. عدد هفت یکی از اعداد مقدس بابلیهاست و نزد قدما عدد کامل بوده است.بابلیها به علم نجوم اهمیت بسیار می دادند، علوم آنها با اعقاید دینی آمیخته بود و تصور می کردند عطارد، زهره، مریخ، مشتری، زحل و آفتاب و ماه از مظاهر خدایانند، و از هفت روز هفته هر روز را به ستایش یکی از خدایان اختصاص داده بودند.

آشنایی با دهل و طبل

آشنایی با دهل و طبل

در فرهنگ عميد در تعريف دهل چنين آمده [ دهل : ( دُهُ ) طبل، طبل بزرگ،كوس … يكي از آلات موسيقي شبيه به دايره و داراي ديواره بلند چوبي يا فلزي كه در يك طرف يا هردو طرف آن پوست نازكي كشيده شده و با دو تكه چوب نواخته مي شود، اطبال و طبول جمع آن و در فارسي تبير، تبيره و تبوراك ،كوس وكوسك هم گفته شده ]‏
دهل در ديگر فرهنگ ها نيز با نامهاي ديگري چون: نقاره، شندف و دولك آورده شده است . بديهي است كه تمامي نامهاي ذكر شده مصاديق يك ساز مي باشندكه بنابر سليقه مردم هر منطقه به شكل و اندازه خاصي جلوه كرده است .
* بدون ترديد اختراع سازهاي كوبه اي به ابتداي خلقت يعني آن زمان كه شخصي از صداي حاصل از ضربات متوالي دستش برجسمي توخالي به وجد آمد، بر مي گردد، و به همين دليل سازهاي كوبشي به عنوان قديمي ترين سازها شناخته شده و در نقوش بجا مانده از دوران بسياركهن تصاوير بي شماري از سازهاي كوبشي را مي توان مشاهده كرد . گفتن اينكه دهل درچه زمان و توسط چه كسي طراحي شده بطور يقين ممكن نيست اما بدون ترديد اين ساز از زمانهاي بسيار دور در ايران نواخته مي شده است . ‏
‏* در دايره المعارف مصاعب مي خوانيم [ نويسندگان اسلامي روايات مختلف در باب اختراع طبل يا دهل آورده اند بعضي اختراع آنرا به ” توبل بن سمك” نسبت داده اند و برخي” اسماعيل نيامي عرب مستعربه” را اول كسي دانسته اند كه اين ساز را به صدا در آورده است .]‏
‏* در نقوش بجا مانده در طاق بستان دركنار تصويرديگر سازها ، تصوير نوعي طبل كمري ديده مي شود كه به احتمال زياد همان تبيره ( دهل ) مي باشد كه نوازندگان هنگام نواختن آن را به كمر مي بستند.
( از دهل در متون پهلوي بعنوان ” تيورك ” ياد شده و در شاهنامه فردوسي نيز به همين نام آمده است. )
از ايران تبيره برآمد به ابر كه آمد خداوند كوپال و گبر
* با توجه به نوشته هاي تاريخي و ادبي به يادگار مانده از قرون مختلف به راحتي مي توان ادعا كرد كه همواره دهل جايگاه ويژه اي بين مردم ايران زمين داشته و در مراسم مختلف ، شادي بخش زندگي اين مردم صميمي بوده است .
در تاريخ بيهقي مي خوانيم : [ اميرمسعود بدين نامه سخت شاد و قوي دل شد فرمود تا آن را به ما بخوانند و بوق و دهل بزنند و از آن نامه نسخت ها برداشتند. ]‏
‏* به قول نسوي مولف ( سيره جلال الدين منگبوتي ) در دستگاه جلال الدين ( آخرين فرد از سلسله خوارزمشاهيان ) ۲۷ ” طبل زرين ” نواخته مي شد.
* عبدالقادر مراغه اي در” مقاصد الالحان” از طبل بزرگي بنام ” كوركه ” مربوط به دوران مغول نام مي برد و ” رافائل پوله ” و ” كامفر ” جهانگرداني كه در قرن هفدهم ميلادي به ايران آمده اند نيز به رواج دهل و مناطق مختلف ايران اشاره كرده اند .
* در نگاره هاي كاشي كاري ” باغ گلستان ” در تهران مربوط به اواخر دوارن قاجار مي توان تصوير طبالان را به وضوح مشاهده كرد كه تمامي اين اسناد نشانگر حضور هميشگي اين ساز نشاط آور در بين قوم ايراني مي باشد .
* هم اكنون دهل را ميتوان در اقصي نقاط كشور يافت كه به مناسبت هاي مختلف نواخته مي شود و در بيشتر روستاهاي ايران مي توان دهل را با كمي تفاوت در اندازه و شكل ساختمان ، مشاهده كرد و به همين دليل نمي توان آن را به منطقه خاصي نسبت داد.
* اين ساز در كردستان، كرمانشاه، بلوچستان، هرمزگان ، خراسان، كرمان، فارس و لرستان متداول است، اما دركرمانشاه و كردستان بيشتر رواج داشته و معمولاً همراهي كننده ” سُرنا ” مي باشد .
* دهل كرمانشاه كمي بزرگتر از دهل كردستان است و صداي آن قابل تنظيم ( كوك ) بوده از لحاظ ساختمان ، از دهل ديگر مناطق پيچيده تر و كامل تر است اما دهل هاي خراسان و لرستان شباهت فراواني به دهل كردستان دارند .

مي توان چهار نوع دهل را در بلوچستان مشاهده كرد كه عبارتند از : ‏
‏۱- تيمبوك : دهل نسبتاً كوچكي است كه دركنار دهل بزرگتر، سرنا را در مراسم همراهي كرده و ريتم اصلي را مي شكند.‏
‏۲- دهلك : دهل كوچكي است كه براي همراهي ساير سازهاي بلوچي ( به غير سرنا ) مورد استفاده قرار مي گيرد. نوازنده درحالي كه نشسته آنرا در ميان پاهاي خود قرار داده و با دو دست به دو طرف آن مي كوبد .‏
‏” دهلك مغول” و ” دهلك نال” ( در پاكستان ساخته مي شود و قابليت كوك شدن را دارد.)‏
‏۳- دهل مگرمان : طبل بلند يك طرفه اي است كه بدنه آن از تنه درخت ساخته شده پوست شتر روي آن مي كشند . ( امروزه اين نوع دهل در بلوچستان كمتر ديده مي شود. )
۴- دهل ليوا (دهل رماني) : دهل بزرگ و حجيمي است كه تنها در مراسم ” ليوا ” از آن استفاده مي شود .‏

دهل در استان هرمزگان نيز به چهارگونه ديده مي شود :‏
‏۱- كپ ( به دهل ” مارساز ” معروف است ) : اين ساز همراه سرنا نواخته مي شود ، به هردو طرف آن پوست كشيده شده يك طرف را با چوب و طرف ديگر را با دست مي نوازند .‏
‏۲- نوع ديگري از دهل در اين منطقه ديده مي شود كه قطر آن از ” كپ ” كمتر بوده و به هر دو طرف آن پوست كشيده شده و هر دو طرف با دست نواخته مي شود .
۳- ” كسر” به دو طرف آن پوست كشيده شده اما معمولاً توسط هردو دست از يك طرف نواخته مي شود ، كاركسر ايجاد وارياسيونهاي ريتميك و شكستن ريتمهاي دهل و پيپه است .‏
‏۴- پيپه : به دو طرف آن پوست كشيده شده و معمولاً با چوب يك طرف آن را مي نوازند. نوازنده با آن ريتم اصلي را مي نوازد و به ايجاد وارياسيونهاي مختلف ريتميك و خردكردن ريتم اصلي مي پردازد كه حاصل اين تركيب نوعي ” پلي ريتم” است .
دهل در ابعاد متفاوتي در تركيه با نام دول ، دركشورهاي عربي با نام طبل ، در مراكش با نام بندير و در بحرين با نام موواز نيز ديده مي شود .

تهيه و تنظيم : عبدالرضا تنهايي

‏- مأخذ :
ساز هاي كُرد – علي اصغر نصرا… پور
مقاصد الحان – عبداقادر مراغه اي
فرهنگ عميد
تاريخ بيهقي
سيره جلال الدين منگبوتي ( نسوي)

دهل

دهل

دُهُل نام یکی از سازهای کوبه ای موسیقی است. دهل طبلی بزرگ و دورویه‌ای که هر دو طرف آن پوستی از گاو یا گاومیش دارد، است. در متن‌های مختلف نام آن، داول، تاول و داوول آمده است.

شکلی از آن به همراه سرنا در مناطق روستایی نواخته می‌شود. نوازنده، دهل را با ریسمانی که از شانه‌ها می‌گذرد به خود آویخته و با دو مضراب مختلف می‌نوازد. برخی گفته‌اند انتهای مضراب دهل، پارچه‌ای گلوله‌ای شکل دارد ولی دهل را از یک طرف با چوب کلفتی به نام چنگال و از یک طرف با چوب باریکتری به نام دیرک نوازند. البته در نواحی جنوبی ایران مانند هرمزگان و اطراف آن دهل را با دو دست می‌نوازند.در سیستان و بلوچستان و خراسان دهل را به کمک یک دست که به دو انگشت آن دو قطعه چوب نسبتاً بلند بطول حدوداً ده سانتیمتر بسته شده و در دست دیگر به کمک یک چوب قوس دار مخصوص می نوازند. این ساز به همراه سرنا به ویژه در مراسم عروسی و شادی استفاده شده و بسیار اهمیت دارد.

دهل در خاورمیانه و بویژه ایران دارای گونه‌های فراوان محلی است. برای نمونه در جنوب ایران گونه‌های زیادی از دهل وجود دارد مانند پیپه، جفه، پونکه و تویری.[نیازمند منبع] دهل یا دول در بین سیستانیها همواره با ساز یا سرنا نواخته میشود که پوست استفاده شده در دهل زابلی یک طرف از پوست گوسفند ویک طرف از پوست بز است وسرنا نیز از چوب گردو بیشتر استفاده میشود البته سرنا و دهل که در شب نواخته میشود با ان که در روز استفاده میشود تفاوت هایی در نوع پوست وچوب است ودارای کارکردهایی بوده است از اعلان جنگ وصلح گرفته تا امدن مهمان برای کدخداونجات غریق و..که اطلاعات تکمیلی در سایت نیمروزانلاین دات ای ار امده است وبنیادنیمروز کانون جهانی فرهیختگان سیستانی برای حفظ واشاعه وعلمی کردن نواختن دهل وساز زابلی تلاش های خوبی را در پیش گرفته است


خرید وی پی ان
تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است